સર એમ. વિશ્વેશ્વરૈયા: ભારતના આધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના શિલ્પી, જેમની દૂરંદેશી આજે પણ પ્રેરણારૂપ

અમદાવાદ: Built India Media: ભારતના મહાન ઇજનેર, રાજદ્રષ્ટા અને રાષ્ટ્રનિર્માતા સર મોક્ષગુન્ડમ વિશ્વેશ્વરૈયાનું નામ દેશના ઇજનેરી અને વિકાસના ઇતિહાસમાં અત્યંત સન્માન સાથે લેવામાં આવે છે. આજે તેમની જન્મજયંતિ નિમિત્તે દર વર્ષે 15 સપ્ટેમ્બરે ભારતમાં એન્જિનિયર્સ ડેની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. વિશ્વેશ્વરૈયાએ પોતાના સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન પાણી વ્યવસ્થાપન, સિંચાઈ, ડેમ, ઔદ્યોગિક વિકાસ અને શહેરી આયોજન જેવા ક્ષેત્રોમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું.

વિશ્વેશ્વરૈયાનું સૌથી નોંધપાત્ર કાર્ય પાણીના સંચાલન અને સિંચાઈ ક્ષેત્રે રહ્યું હતું. તેમણે પૂર નિયંત્રણ અને જળસંગ્રહ માટે વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ વિકસાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. કૃષ્ણરાજ સાગર (KRS) ડેમ સાથે જોડાયેલું તેમનું કાર્ય આજે પણ ભારતની ઇજનેરી સિદ્ધિઓમાં મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે. તેમણે પાણીના યોગ્ય ઉપયોગ અને સંરક્ષણને વિકાસની મૂળભૂત જરૂરિયાત તરીકે જોયું હતું.

મૈસૂર રાજ્યના દિવાન તરીકે 1912થી 1918 દરમિયાન તેમણે રાજ્યના ઔદ્યોગિક અને આર્થિક વિકાસને નવી દિશા આપી. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન શિક્ષણ, ઉદ્યોગ, બેંકિંગ, વીજળી, ખેતી અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિકાસ પર ભાર મૂકાયો. મૈસૂર યુનિવર્સિટી, સ્ટેટ બેંક ઓફ મૈસૂર અને વિવિધ ઔદ્યોગિક સંસ્થાઓના વિકાસમાં પણ તેમનો મહત્વપૂર્ણ ફાળો રહ્યો હતો.

વિશ્વેશ્વરૈયાની સૌથી મોટી વિશેષતા તેમની દૂરંદેશી વિચારસરણી હતી. તેઓ માનતા હતા કે દેશની પ્રગતિ માટે માત્ર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પૂરતું નથી, પરંતુ શિક્ષણ, ટેક્નોલોજી, શિસ્ત અને ઔદ્યોગિક વિકાસ પણ જરૂરી છે. તેમની કાર્યનિષ્ઠા અને સમયપાલન આજે પણ યુવા ઇજનેરો માટે પ્રેરણારૂપ છે.

ટીમ બિલ્ટ ઈન્ડિયા